28/06/2026
এইটো ১৯৭০–৮০ দশকৰ এক স্মৃতিমধুৰ কাহিনী।
সেই সময়ৰ ধেমাজি আছিল এখন সৰু, শান্ত চহৰ। আধুনিক সুবিধা-সুবিধা প্ৰায়ে নাছিল বুলিয়েই ক'ব পাৰি। ধেমাজি চাৰিআলিৰ টেলিকমিউনিকেচন কাৰ্যালয়টোৱেই আছিল বাহিৰৰ পৃথিৱীৰ সৈতে যোগাযোগৰ একমাত্ৰ ভৰসা। জীৱন আছিল সহজ সৰল, আৰু আজিৰ দিনত সাধাৰণ বুলি গণ্য কৰা বহু সুবিধাই তেতিয়া বিলাসিতা আছিল।
আমি পিতৃ-মাতৃৰ তিনিজন পুত্ৰ। আমাৰ মায়ে প্ৰায়ে দেউতাক অনুৰোধ কৰিছিল—"পৰিয়ালটোৰ এখন ফটো তোলা হঁওক, স্মৃতি হিচাপে থাকক।" কিন্তু দেউতাই ইয়াক অপ্ৰয়োজনীয় খৰচ বুলি ভাবি প্ৰতিবাৰেই নম্ৰভাৱে নাকচ কৰিছিল।
অৱশেষত এদিন তেওঁ সন্মতি দিলে। কিন্তু ফটো তোলাৰ সময়ত তেওঁ নিজে ছবিখনত থিয় নহ'ল। তাৰ সলনি কেমেৰাৰ আঁৰত থিয় হৈ নীৰৱে আমাৰ হাঁহি, উচ্ছ্বাস আৰু আনন্দ চাই থাকিল। আজি বহু বছৰৰ পিছত সেই ঘটনাটো মনত পেলাই বুজি পাওঁ—নিজে ছবিত থকাতকৈ পৰিয়ালৰ মুখৰ হাঁহি চোৱাতেই হয়তো তেওঁ অধিক সুখী অনুভৱ কৰিছিল ৷
সেই সময়ত ধেমাজিত ফটোগ্ৰাফীৰ সুবিধাও অতি সীমিত আছিল। মোৰ মনত আছে, ব'হাগী ষ্টুডিঅ' আৰু ৰেণু ষ্টুডিঅ'য়েই তেতিয়াৰ একমাত্ৰ চিনাকি ফটো ষ্টুডিঅ' আছিল। তেতিয়া কেৱল ক'লা -বগা ফটোহে তোলা আৰু ডেভেলপ কৰা হৈছিল।
আমি পিন্ধা কাপোৰ, ফটো ষ্টুডিঅ'লৈ যোৱাৰ সুযোগ, আমাৰ মুখৰ হাঁহি—এই সকলোবোৰৰ আঁৰত আছিল দেউতাৰ কঠোৰ পৰিশ্ৰম, ত্যাগ আৰু নীৰৱ দায়িত্ববোধ।
আজিও সেই ফটোখন মনোযোগেৰে চাই থাকিলে পৰিয়ালৰ প্ৰতিজন সদস্যক সহজেই চিনাক্ত কৰিব পাৰোঁ।
সোঁফালে থিয় হৈ আছে মোৰ ডাঙৰ দা। তেওঁৰ ভৰিত এযোৰ জোতা। সেই সময়ত জোতা কেৱল এযোৰ জোতা নাছিল; ই আছিল পৰিয়ালৰ সামৰ্থ্য, প্ৰয়োজন আৰু দায়িত্বৰ এক প্ৰতীক। সাধাৰণতে ডাঙৰ সন্তানৰ প্ৰয়োজনীয়তাকেই প্ৰথমে গুৰুত্ব দিয়া হৈছিল।
বাওঁফালে থিয় হৈ আছে মোৰ মাজু দা।
আৰু মাৰ একেবাৰে কাষতে থিয় হৈ আছোঁ মই—পৰিয়ালৰ আটাইতকৈ সৰু সন্তান।
ডাঙৰ দাৰ সেই এযোৰ জোতাই নিজেই এক সম্পূৰ্ণ কাহিনী কয়। সেই সময়ত আমাৰ পৰিয়ালৰ আৰ্থিক অৱস্থা এনেকুৱা নাছিল যে একেলগে সকলো সন্তানৰ বাবে সকলো প্ৰয়োজনীয় বস্তু কিনিব পাৰি। সেয়েহে বাস্তৱ পৰিস্থিতিৰ লগত খাপ খুৱাই সিদ্ধান্ত ল'ব লাগিছিল।
প্ৰথমে ডাঙৰ দাৰ বাবে জোতা কিনা হৈছিল।
আমি সৰু দুয়োজনে অপেক্ষা কৰিবলগীয়া হৈছিল।
ফলত, মোৰ মাজু দা আৰু মই শৈশৱৰ বহু সময় খালী ভৰিৰেই পাৰ কৰিছিলোঁ। খালী ভৰিৰেই বিদ্যালয়লৈ গৈছিলোঁ, খেলিছিলোঁ, গাঁৱৰ পথ-প্ৰান্তৰ চৌপাশে ঘূৰি ফুৰিছিলোঁ। তেতিয়া এইটো আমাৰ বাবে অস্বাভাৱিক নাছিল, কাৰণ আমাৰ দৰে বহু শিশুৱেই একে পৰিস্থিতিত ডাঙৰ-দীঘল হৈছিল।
আজিৰ প্ৰজন্মৰ শিশুৰ বাবে হয়তো এই বাস্তৱতা কল্পনা কৰাটো কঠিন। কিন্তু আমাৰ বাবে সেইটোৱেই আছিল স্বাভাৱিক জীৱন।
আমি কেতিয়াও অভিযোগ কৰা নাছিলোঁ।
নিজকে কেতিয়াও বঞ্চিত বুলিও অনুভৱ কৰা নাছিলোঁ।
জীৱনক যেনেকৈ পাইছিলোঁ, তেনেকৈয়ে হাঁহিমুখে গ্ৰহণ কৰিছিলোঁ।
আজি সেই পুৰণি ফটোখনলৈ পুনৰ চাই থাকোঁতে এনে বহু সৰু-সৰু কথাও চকুত পৰে, যিবোৰ শিশুকালত লক্ষ্য কৰা নাছিলোঁ। মাৰ মুখৰ স্নেহভৰা কোমল হাঁহি, ডাঙৰ দা দুজনৰ আত্মবিশ্বাসী থিয়, আমাৰ সৰল সাজ-পোছাক আৰু সেই সৰু ষ্টুডিঅ'ৰ সাধাৰণ পটভূমি—সকলো যেন এক যুগৰ জীৱন্ত দলিল।
আটাইতকৈ ডাঙৰ কথা হ'ল, এই ফটোখনে সীমিত সম্পদৰ মাজতো অসীম ধৈৰ্য, ত্যাগ আৰু আত্মমৰ্যাদাৰে জীৱন কটোৱা এটা প্ৰজন্মৰ নীৰৱ ইতিহাস কঢ়িয়াই লৈ ফুৰিছে।
এই সৰু ক'লা বগা ফটোখনত কেৱল কেইখনমান মুখ বন্দী হৈ থকা নাই; ইয়াত সপোন, সংগ্ৰাম, আশা, ত্যাগ আৰু পৰিয়ালৰ অটুট মৰমো চিৰদিনৰ বাবে সঞ্চিত হৈ আছে।
আৰু বহু দশকৰ পিছত মোৰ হাতত পৰা সেই নেগেটিভ ফিল্মখন এতিয়া কেৱল এখন পুৰণি প্লাষ্টিকৰ টুকুৰা নহয়। ই যেন বৰ্তমানক অতীতৰ সৈতে সংযোগ কৰা এখন সেতু।
নেগেটিভখনৰ প্ৰতিটো আঁচোৰে যেন পাহৰি যোৱা একোটা স্মৃতি সজীৱ কৰি তোলে। প্ৰতিটো ম্লান ছবিয়েই যেন একোটা জীৱন্ত কাহিনী।
